Tối thứ 7 vừa rồi, mình được kết nối với một anh giám đốc công ty xây dựng, quản lý hơn 50 nhân sự văn phòng. Câu chuyện của anh không mới, nhưng lại phản ánh đúng thực trạng của rất nhiều doanh nghiệp nhỏ tại Việt Nam khi bắt đầu ứng dụng AI vào công việc hàng ngày.
Dùng AI nhiều nhưng hiệu quả không cao
Anh kể nhân viên của anh dùng AI khá nhiều, nhưng hiệu quả công việc thì không cao. Mạnh ai nấy làm. Người này dùng ChatGPT theo cách này, người kia dùng theo cách khác, không ai kết nối với ai. Dữ liệu cũng vậy, mỗi người đưa cho AI theo kiểu riêng, không có chuẩn chung.
Anh nói câu mà mình nhớ nhất: "Anh thấy đó không phải cách."
Nghe xong mình không bất ngờ. Đây không phải chuyện riêng của công ty anh. Suốt gần 2 năm tư vấn và triển khai, mình gặp tình trạng y hệt ở hơn 5 doanh nghiệp khác. Ai cũng có nhân viên dùng AI, nhưng dùng rời rạc, mỗi người một kiểu, không tổ chức thành quy trình. Kết quả là công ty vẫn trả lương như cũ, vẫn mất thời gian như cũ, chỉ có thêm một công cụ nằm cạnh chứ không thay đổi được gì nhiều.
Cái khó không nằm ở việc nhân viên có biết dùng AI hay không — mà nằm ở chỗ công ty có build được một cách làm chung để AI cộng dồn giá trị, thay vì mỗi người tự xử lý một mảnh rồi thôi.
3 giai đoạn ứng dụng AI bài bản
Hôm đó mình có chia sẻ với anh 3 giai đoạn để một doanh nghiệp nhỏ ở Việt Nam ứng dụng AI có bài bản:
- Chuẩn hóa cách nhân viên tương tác với AI
- Kết nối dữ liệu giữa các bộ phận
- Tự động hóa quy trình
Mức tăng hiệu suất kỳ vọng thực tế tầm 20%, không phải con số viển vông kiểu "AI sẽ thay đổi hoàn toàn doanh nghiệp bạn". Nhưng đi kèm với đó là rủi ro về dữ liệu, về việc thông tin nhạy cảm bị đưa vào công cụ không kiểm soát, và việc công ty cần chuẩn bị gì khi công nghệ thay đổi nhanh hơn từng năm.
30 phút nói chuyện, hai anh em trao đổi đủ góc để anh cân nhắc kỹ trước khi bắt tay làm.
Điều doanh nghiệp thực sự quan tâm
Càng nói chuyện với nhiều chủ doanh nghiệp, mình càng thấy rõ một điều: họ không quan tâm công cụ tên gì, quy trình nghe hoa mỹ ra sao. Họ chỉ quan tâm nó có giải quyết được vấn đề thật hay không.
Vấn đề thật ở đây, không phải là công ty có dùng AI hay không. Mà là có ai đứng ra tổ chức lại cách dùng nó hay chưa.
Kết luận
Câu chuyện từ vị giám đốc công ty xây dựng cho thấy một thực trạng phổ biến ở nhiều doanh nghiệp nhỏ: có công cụ AI, có người dùng, nhưng thiếu một hệ thống chung để biến những nỗ lực rời rạc thành giá trị cộng dồn. Đó mới là bài toán thật sự cần giải, chứ không phải câu hỏi "có nên dùng AI hay không".